Bilim All
   Son'g'ı qosılg'an resurslar
    » » » Ibn Sino bobo ulashar davo!

    Ibn Sino bobo ulashar davo!
    Reyimbayeva Nilufar
    Beruniy pedagogika kolleji
    Tabiiy va tibbiy fanlar kafedrasi mudiri.

    Shayxur rais donishmandlar ustozi nomi bilan shuhrat qozongan tabib, shoir, qomusiy bilim egasi Abu Ali Husayn ibni abdulloh ibni hasan ibni sino 980-yili Buhoro yaqinidagi Afshona qishlogida tugiladi. Otaqsi Abdullo asli Balhlik bolib, somoniy hukmdorlar mahkamasida xizmatchi bolgan, onasi Setora esa Afshonalik edi. Ibn Sino besh yoshga kirgach, bolani oqitish uchun oila Buhoroga kochib boradi avval xususiy muallimdan- Abu Abdullo Notaliy va Ismoil Zohidlardan mantiq asoslarini, riyoziyot, falsafa, fiqh-dinshunoslikni mukammal organadi, keyin madrasada talim olgan Ibn Sino otkir zehni, favqulodda qobilyati bilanalohida ajralib turadi. U qunt bilan mustaqil mutolaaga beriladi Ibn Sino oz qoli bilan yozgan tarjimai holida ilim organish borasida chekkan zahmatlarini quyidagicha bayon etadi:
    keyin yana bir yarim yil ilm va mutolaaga berildim. Mantiq va falsafaning barcha qismlarini qaytadan oqib chiqdim, osha kezlarda men kechalari kam uxlab, kunduzlari ham ilimdan boshqa narsa bilan shugullanmas edim Agar biroz uyquga ketsam tushimda ham ongimdagi osha masalalarni korardim, kop masalalar yechimi tushimda ayon bolardi. Ana shu zaylda hamma ilmlarni mustahkam egallab oldim va ulardan inson imkoniyati darajasida xabardor boldim

    Ibn Sino mustaqil mutolaa bilan shugullanib, matematikani, astronomiyani, fizikani, arab va fors tillarini puxta bilib oladi. Mashhur tabib Abu Mansur Qamariydan ilmi tibni organadi on yetti yasharligida Ibn Sino atoqli olim va tabib sifatida dong chiqaradi.
    Ibn Sino avval Urganchga, keyin Afgoniston va Eronga otib ketishga majbur boldi. U Gurgon, Ray shaharlariga boradi, bir oz vaqt Hamadon hokimi Abutohirga vazir boladi. U yerdan Isfahonga otib, 1023-yili Kitob-un- najot, Ishora va tanbihlar, Donishnoma singari asarlarini yozadi. On yeti yoshida Ibn Sino maktub orqali Beruniy bilan tabiat hodisalari xususida munozara qilgan: davrning Abusahli Masehiy, Abunasri Iroq, Abulhayri Xammor singari mashhur olimlari suhbatida bolgan. Ushbu dalillar ham Ibn Sinoning favqulotda istetod sohibi ekanligini korsatadi umrining oxirigacha sargardonlikda yurib 1037-yili Hamadon shashrida vafot etadi. Uning qabri ustiga on ikki qirra ustunli maqbara ornatilgan Ibn Sino umrining kop qismini darbadarlikda otkazganiga qaramay, muttasil ijod qildi. Dorivorlar tayyorlash, yurak kasalligi, jarrohlik kabi tibbiyot masalalariga, mantiq, falsafa, musiqa, adabiyotshunoslik til bilimi, tabiat, astranomiya va boshqa sohalarga doir tort yuzdan ziyod asar yozdi. Ibn Sinoning yigirma jilddan iborat Kitob un- insof asari hali topilmagan. Uning Tib qonunlari nomi bilan shuhrat qozongan asari otmishda Sharqda ham, Garbda ham tibbiyotda asosiy qollanma hisoblangan, olimlarning tibbiyotga doir kashfiyotlari, ayniqsa, turli osimliklardan kimyoviy yol bilan dori darmonlar tayyorlash haqidagi fikrlari hamon oz qimmatini saqlab kelmoqda.

    Abu Ali ibn Sino butun dunyoda tabobat ilmining sultoni sifatida mashhur olamshumul tibbiy asarlari tufayli Garbda Avitsenna nomi bilan dong taratgan. U Buhoro amiri Nuh ibn Mansurning oshqozon kasalini davolaganidan keyin uning shuhrati oshib ketadi. Ibn Sino asrlari XII ardan boshlab lotinchaga, u orqali yevropa tillariga tarjima qilina boshlagan. Jumladan Tib qonunlari asari beshta kitobdan iborat, ozi lotinchada 40 marta toliq nashr etilgan. Bu asarning birinchi kitobida odam tanasi organlarining tuzilishi va funktsiyalari, turli kasalliklarning kelib chiqish sabablari va ularni davolash usullari bayon etilgan. Ikkinchi kitob oddiy dorilar va ularning odam organizmiga korsatadigan tasiriga bagishlangan. Bu kitobda 800 dan ortiq, ularning xususiyatlari, tayyorlash va qollanish qilish usullari bayon qilingan. Uchinchi kitobda boshdagi kasalliklar va ularni davolash usullari haqida gapirilgan. Tortinchi kitobda xirurgiya masalalari (suyaklarning chiqishi va sinishini davolash) haqioda soz yuritilgan. Beshinchi kitobda murakkab dorivor moddalar, zaharlar va zaharlarga qarshi ishlatiladigan moddalar haqida malumotlar keltirilgan. Shuning uchun ham tibbiyot ilmining bobakaloni fahr va armon bilan yozgan ediki:

    Kok toqigacha yer qaridan asli azal
    Har qancha tugun bolsa, aql ayladi hal
    Har makru frib bandini yechsam-da tugal,
    Konglimda tugun bolib faqat qoldi ajal

    Ibn Sino merosini 450 dan ortiq asarlar tashkil etadi. Shulardan bizgacha 160 ga yaqini yetib kelgan. Abu Ali Ibn Sino markaziy Osiyo, xususan Ozbekiston xalqlari madaniyatini dunyo miqyosida kotarishga ulkan hissa qoshgan buyuk olim. YUNESKO qaroriga binoan uning 1000 yillik yubeleyi 1980-yilda dunyo miqyosida keng nishonlandi.
    Ushbu tabiatshunos faylasuf bobakalonimiz xozirgi kunda Ozbekiston xalqi yoshlarining qalbida abadiy yashab kelmoqda.



    Foydalanilgan adabiyotlar royxati
    1. X. Xomidiy Kohna sharq dargalari Toshkent 2004-yil
    2. E. Ochilov Barhayot simolar Toshkent 2012-yil
    3. O. Ayupov Dunyo siyosat jamiyat Guliston 2014-yil

    Bilim All » Ilimiy maqalalar bo'limi | 22-dekabr, 2014 jıl
    Bul bet 4468 ret ko'rildi.


    Reyting: Maqala unadima? Baha beriw sizin' qolın'ızda!

    Konstitutsiya - baxtimiz poydevori!

    Har yili konstitutsiyamiz qabul qilingan kuni nishonlar ekanmiz davlatimiz rahbari ozlarining bayram tabrigini fuqorolarga yollaydi. Ozbekiston Respublikasi konstitutsiyasi mamlakatimizning demokratik davlat va fuqorolik...

    Qaygularim bilan sherikman mangu!

    Yuragimning tubidasan, Orzularim togidasan, Kongilginam bogidasan, Ilk sevgilim yodimdasan!...











 English Time


Login:
Parol:
«    Fevral 2020    »
DuSiSaPiJuSeEk
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
242526272829 
 Tamaddun nurı jurnalı

 Ku'nnin' qaharmani                  


Megaline.uz 2012-2016
E-ma'nzil: info@megaline.uz
Megaline.uz - saytının' informatsiyalıq resurs bazası "Bilim All" 2016.
Sayt materialların ruxsatsız ja'riyalaw qadag'an etiledi.